Gabonak amaitu dira, eta agurtu dugu haien inguruan sortzen den giro osoa. Kaleko argiak itzali dira, apaindutako zuhaitzak kartoizko kutxan sartu ditugu eta desagertu da etengabeko ospakizunaren sentsazio hori. Azkenik, itzuli gara gure egunerokora. Beharbada ez da izango hain atsegina, baina bai errealagoa.
Oporren aurretik, lehengusu txikiaren eskola publikoan Gabonetako postalen lehiaketa bat antolatu zuten. Ekimen xumea eta asmo onekoa, zalantzarik ez. Alabaina, marrazkia egiteko jarritako baldintzak arreta eman zidan, postal guztiek izar bat izan behar baitzuten. Xehetasuna oharkabean pasatu zen, «beti horrela egin delako» egiten diren gauza askorekin gertatzen den bezala.
Gabonetako izarra ez da sinbolo neutroa. Iruditeria kristauan, Betleemgo izarra da, Bibliako kontakizunaren arabera, Errege Magoak Jesus jaio zen askaraino gidatu zituena. Jainkoaren gida, errebelazioa, fedea eta itxaropena sinbolizatzen ditu. Horregatik jartzen da zuhaitzaren goialdean, gailur gisa, jaiotzaren unea bera seinalatzeko.
Norbaitek esan lezake gehiegikeria dela, izar bat izar bat besterik ez dela edo haurrek ez dutela Biblian pentsatzen koloretako argizariekin marrazten dutenean. Segur aski hala izango da. Baina hori onartuta ere, galdera egitea komeni da, askotan inolako hausnarketarik egin gabe naturaltzat hartzen dugunagatik. Eta keinu automatiko horietan, ia oharkabean, esanahiak eta balioak transmititzen ditugulako ere bai.
Erlijioa, presente
Erlijioa, alde horretatik, modu inkontzientean edo naturalegian igortzen da. Praktika sozial eta kultural batzuetan hain txertatuta dago, non ez den esplizituki izendatu behar presente egoteko, nahikoa da jasotako joera edo keinuak errepikatzea.
Arazoa, ordea, sortzen da tradizio horiek iragazkirik gabe eramaten direnean hausnarketarako espazio izan beharko luketen tokietara. Eta hor eskolek, bereziki eskola publikoek, badute ardura.
Tradizio jakin batzuek ez dute irauten modu kontzientean hautatuak izan direlako, baizik eta errepikatzea erosoagoa delako erabakitzea baino. Alternatibak edo bestelako aukerak pentsatzeak zergatiak bilatu eta azalpenak ematea dakar. Horrela, ohikoa dena neutro edo unibertsal balitz bezala aurkezten da. Inertziak erabakitzen du, eta ohiturak ordezkatzen du hautua.
Hala, edozein erabaki testuinguruan jartzea eta haren inguruan galderak egitea ezinbestekoa da. Zalantzan jartzea ez baita beti seinalatzea; batzuetan, oinordetzan jasotakoa automatikotzat ez hartzea da, besterik gabe.
Orain, Gabonak atzean geratu diren honetan, garai egokia izan daiteke inertzia horiek guztiak berrikusteko. Ezer esan gabe igortzen dugun horretan pentsatzeko.